Değerler eğitimi için hangi hikâyeyle başlamalıyım?

Okul öncesi bir çocukla Paylaşan Tavşan HopHop ya da Pıtırcık ve Altın Çekirdek gibi tek bir olay etrafında dönen kısa hikâyelerle başlayın. 10-12 yaşta Empati Gözlüğü veya Pusat ve Vicdanın Işığı gibi karar anı içeren hikâyeler daha çok tartışma çıkarır.

Bu hikâyeler hangi değerleri işliyor?

Sayfadaki kitaplar ağırlıklı olarak paylaşma, sabır, cesaret, yardımlaşma, empati ve doğru kararı verme (vicdan) üzerine kurulu. Her kitabın açıklamasında hikâyenin hangi olay üzerinden ilerlediği yazar, seçimi buna göre yapabilirsiniz.

Hikâyeden sonra çocukla nasıl konuşmalıyım?

Dersi siz söylemek yerine soru sorun: 'Sence Pırpır neden kıyıda bekledi?', 'Sen olsan havucu paylaşır mıydın?' gibi. Çocuğun kendi deneyimine bağladığı tek bir cevap, uzun bir açıklamadan daha kalıcıdır.

Korkularıyla baş eden çocuklar için uygun hikâye var mı?

Evet. Küçük Kurbağa ve Cesaret Gölü ile Kurbağa Pırpır'ın Cesur Adımı, suya girmekten çekinen bir kurbağanın tek parmakla başlayıp yüzmeyi öğrenmesini anlatır. Yeni bir şeyden çekinen 4-6 yaş çocuklar için iyi bir konuşma başlangıcıdır.

Hikâyeler ne kadar sürüyor?

Sesli anlatımlar yaklaşık 1 ile 5 dakika arasındadır; Minik Çaydanlığın Sabah Buharı bir dakikanın altında, Başkalarının Dünyası yaklaşık beş dakikadır. Kısa olanlar uyku öncesine, uzun olanlar sınıf etkinliğine uyar.

Kitapları sınıfta kullanabilir miyim?

Kitap sayfasından hikâyeyi tahtaya yansıtıp sesli dinletebilir, ardından iki üç soruyla tartışma açabilirsiniz. Enerji Dedektifleri Kulübü ve Kestane Konağının Günlüğü gibi grup halinde çalışan karakterlerin olduğu hikâyeler sınıf projelerine de fikir verir.

Duygular ve Değerler Hikâyeleri: Empati, Paylaşma, Sabır

Bu tür hakkında

Duygular ve değerler hikâyeleri, paylaşma, sabır, cesaret, empati ve vicdan gibi konuları nasihatle değil, bir karakterin yaşadığı küçük bir olayla anlatır. Bu sayfadaki 20 kitap 0-3 yaştan 10-12 yaşa kadar uzanır; hepsini online okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsiniz. Değerler eğitimi için evde ve sınıfta kısa bir sohbet açmaya çok uygundur.

Bu sayfada ne var, kimler için?

Bu türdeki hikâyeler bir değeri doğrudan söylemez; çocuğun onu bir karakterin seçiminde görmesini sağlar. HopHop havucunu ikiye böler, fare Fındık ağa düşen aslanı kurtarır, Deniz bir gözlük sayesinde arkadaşının neden gergin olduğunu anlar. Çocuk bu anları izlerken “ne yapmalıyım” sorusunu kendi kafasında sorar.

Kitapların çoğu 4-6 yaş ve 10-12 yaş gruplarında toplanır. Küçükler için hikâyeler tek bir olay ve tekrarlayan bir duyguyla ilerler; büyükler için ise vicdan, empati ve ekip çalışması gibi daha katmanlı konular, birkaç karakterin bakış açısıyla anlatılır. 0-3 yaş için de iki çok kısa hikâye var: her dostuna bir fındık veren Sepi ve gelen herkesi sıcak karşılayan çaydanlık Fokfok.

Nasıl seçmeli, nasıl kullanmalı?

Çocuğun o hafta yaşadığı şeye bakın. Kardeşiyle oyuncak paylaşamıyorsa paylaşma hikâyelerinden, yeni bir ortamdan çekiniyorsa cesaret hikâyelerinden birini seçin.
Önce dinleyin, sonra konuşun. Sesli anlatımı açıp birlikte dinleyin; hikâye bitince tek bir soru sorun ve cevabı düzeltmeye çalışmayın.
Kısa tutun. Hikâyelerin çoğu 2-4 dakikalık. Her gün bir hikâye, haftada bir uzun sohbetten daha işe yarar.
Yazdırmak isterseniz kitap sayfasındaki “PDF İndir” düğmesini kullanın; sınıf panosuna ya da değerler haftası etkinliğine çıktı alabilirsiniz.

Başlamak için 6 kitap

Kitap	Yaş	Neden bu kitap?
Paylaşan Tavşan HopHop	4-6	Kedi Minnoş dikenli çalıdan havucu kurtarınca HopHop teşekkür olarak havucu ikiye bölüp paylaşır.
Küçük Kurbağa ve Cesaret Gölü	4-6	Göl çok derin görünen Pırpır, Nilü’nün sözüyle önce tek parmağını suya değdirir.
Minik Salyangozun Sabır Yolu	4-6	Yavaş giden Sakin, hızlı dostlarının kaçırdığı çiğ damlasındaki gökkuşağını fark eder.
Ormanın Güçlü Dostu ve Cesur Fare	7-9	Küçücük fare Fındık, avcı ağına düşen aslan Levent’i ipleri kemirerek kurtarır.
Empati Gözlüğü	10-12	Deniz, arkadaşlarının içinden geçenleri gösteren gözlükle empatiyi öğrenir ve sonunda gözlüğe gerek kalmaz.
Pusat ve Vicdanın Işığı	10-12	Doğru kararı gösteren pusula sönünce Pusat, satranç finalinde kendi vicdanını dinlemek zorunda kalır.

Sonra nereye bakmalı?

Arkadaşlık ilişkileri üzerine daha fazla hikâye için Dostluk Hikâyeleri sayfasına, okul öncesi yaşa uygun tüm kitaplar için 4-6 yaş kitapları sayfasına bakabilirsiniz.

Empatiyi evde nasıl konuşabileceğinize dair örnekler Empati Gözlüğü: Çocuklara Empatiyi Kitaplarla Nasıl Öğretiriz? yazısında; okul öncesi için paylaşma ve nezaket odaklı bir okuma planı ise Okul Öncesi Değerler Eğitimi Hikayeleri yazısında.