Dostluk konulu hikayeler, çocuğa selam vermeyi, oyuna davet etmeyi, tartışmayı çözmeyi ve arkadaşının üzüntüsünü fark etmeyi bir karakterin gözünden gösterir. Aşağıdaki 8 ücretsiz kitabın her biri farklı bir arkadaşlık becerisine odaklanır; hepsi sesli dinlenebilir ve PDF olarak indirilebilir.
Dostluk öğretilebilir mi?
Arkadaş edinmek bazı çocuklara kendiliğinden gelir, bazılarına ise zor gelir. İyi haber şu ki arkadaşlık bir dizi küçük beceriden oluşur ve bu beceriler görülerek öğrenilir: göz teması kurmak, birinin adını sormak, “Ben de oynayabilir miyim?” demek, sırayı beklemek, kızınca durup dinlemek. Hikayeler bu becerileri somut sahnelerle gösterir. “Biriyle tanışırken ne dersin?” sorusu soyuttur; ama “İlay, Aras’ın yanına gidince ne dedi?” sorusunun cevabı sayfadadır.
Arkadaşlık becerisine göre 8 kitap
| Kitap | Yaş | Seviye | Sayfa | Süre | Neden bu kitap |
|---|---|---|---|---|---|
| İlay ve Küçük Dostluk Köprüsü | 7-9 | A2.2 | 12 | 3 dk 35 sn | Yeni gelen çekingen Aras’a ilk “merhaba” |
| Ejderha ile Cesur Çocuk | 7-9 | A2.2 | 10 | 2 dk 36 sn | Korkulan ejderhayla önyargısız tanışmak |
| Kırlangıç Ela ile Karınca Minik | 4-6 | A2.1 | 12 | 1 dk 48 sn | Kırlangıç, yolu kapanan karıncalara yardım ediyor |
| Meraklı Tilki ve Orman Oyunu | 4-6 | A2.1 | 14 | 3 dk 13 sn | Tilki Kiko ipucu oyununu dostlarıyla çözüyor |
| Uçurtmaların Şarkısı | 4-6 | A2.1 | 12 | 2 dk 12 sn | Arkadaşının üzüntüsünü fark edip ipi paylaşmak |
| Düş Küresi ve Uçan Çocuklar | 7-9 | A2.2 | 12 | 3 dk 29 sn | Küreyi alan kaptan oyuna katılıyor |
| Melis ve Ay Işığının Peşindeki Küçük Tilki | 7-9 | A2.2 | 10 | 3 dk 40 sn | Dokunmadan, saygıyla kurulan tilki dostluğu |
| Kayıp Haritanın Şifresi | 10-12 | B1 | 12 | 4 dk 19 sn | Yarım haritayı üç arkadaş birlikte çözüyor |
Sitede 90’dan fazla dostluk temalı kitap bulunuyor; tamamı için dostluk hikayeleri sayfasına bakabilirsiniz.
Beceri haritası: hangi hikaye neyi öğretir?
Yeni bir arkadaşa ilk adım
İlay ve Küçük Dostluk Köprüsü‘nde sınıfa yeni gelen Aras teneffüste çınarın altındaki banka tek başına oturur. İlay elindeki elmayı bırakıp yanına gider ve “Okuldaki en sevdiğim yeri görmek ister misin?” diye sorar. Kütüphanede Aras’ın aslında bir kitap kurdu olduğu ortaya çıkar; ertesi gün Melis de onlara katılır. Hikaye, davetin ne kadar küçük bir cümleyle başlayabileceğini gösterir.
Önyargıyı aşmak
Ejderha ile Cesur Çocuk‘ta köylüler dağdaki ejderhadan korkar ama Arda, “Belki de ejderha sadece yalnızdır” diye düşünür. Elmasını paylaşır, masal kitabını okur ve Zümrüt ile dost olur. Köylüler ona inanmayınca bir plan yapar. Bu hikaye, “farklı” görünen biriyle tanışmadan önce yargılamamak üzerine konuşmak için idealdir.
Yardımlaşma
Kırlangıç Ela ile Karınca Minik‘te karıncaların yolunu kocaman bir yaprak kapatır ve Ela onlara yardım eder. Meraklı Tilki ve Orman Oyunu‘nda ise tilki Kiko bir ipucu oyununu baykuş, sincap Ceviz ve ayı Pati’nin yardımıyla tamamlar. İkisi de 4-6 yaş için kısa ve nettir: yardım eden de yardım alan da kazanır.
Arkadaşının duygusunu fark etmek
Uçurtmaların Şarkısı‘nda rüzgâr yön değiştirince Ada’nın uçurtması alçalır. Can arkadaşının üzüldüğünü fark eder ve uçurtmasının ipini birlikte tutmayı önerir. Bu küçük sahne, empatinin “fark etmek” ile başladığını gösterir.
Tartışmayı oyuna çevirmek
Düş Küresi ve Uçan Çocuklar‘da Kaptan Kıvrım, sıkıldığı için çocukların Hayal Küresi’ni alır. Ama küre yalnızca mutlu ve paylaşımcı düşüncelerle çalışır; sonunda herkes gemide birlikte oynar. Kızgınlığın altında çoğu zaman “ben de oynamak istiyorum” isteği yattığını konuşmak için çok uygun bir hikayedir.
Saygıya dayalı dostluk
Melis ve Ay Işığının Peşindeki Küçük Tilki‘de Melis her gece bahçeye gelen tilki Alaz’ı uzaktan izler. Aralarındaki bağ dokunmadan, birbirinin özgürlüğüne saygı duyarak kurulur. Büyük çocuklarla “Her dostluk aynı görünmek zorunda mı?” sorusunu tartışmak için iyi bir metindir.
Ekip olmak
Kayıp Haritanın Şifresi‘nde Aras, İdil ve Mete okul kütüphanesinde buldukları yarım haritayı birlikte çözer. Her birinin farklı bir yeteneği vardır ve sonunda buldukları sertifikada en büyük hazinenin birlikte kazanılan bilgi ve dostluk olduğu yazar.
Dostluk konulu hikayeler nasıl okunmalı?
Bu hikayeleri okurken amaç ders vermek değil, rol provası yapmaktır. Hikaye bittikten sonra kısa bir canlandırma yapın: siz Aras olun, çocuğunuz İlay; ya da tersi. “Ne diyeceksin?” diye sorup cümleyi onun bulmasını bekleyin. Bu prova, okulda benzer bir anla karşılaştığında çocuğa hazır bir cümle verir.
Çocuğunuz okulda bir arkadaşlık sorunu yaşıyorsa doğrudan o hikayeyi seçip “Bu sana bir şey hatırlattı mı?” diye sormak yeterlidir. Çocuk istemezse ısrar etmeyin; hikaye zihninde kalır ve çoğu zaman günler sonra kendisi konuyu açar.
Yaşa göre arkadaşlık: hikaye seçerken bilmekte fayda var
4-6 yaş: Bu dönemde arkadaşlık çoğunlukla ortak oyun üzerinden kurulur; bugünün en iyi arkadaşı yarın değişebilir. Sıra beklemek, oyuncağı paylaşmak ve “ben de oynayabilir miyim?” demek en çok çalışılan becerilerdir. Kırlangıç Ela ile Karınca Minik, Meraklı Tilki ve Orman Oyunu ve Uçurtmaların Şarkısı bu yaş için kısa ve somut örnekler sunar.
7-9 yaş: Okulla birlikte daha kalıcı arkadaşlıklar ve “en iyi arkadaş” kavramı öne çıkar. Bununla birlikte dışlanma, gruba girememe ve küslük de görülmeye başlar. İlay ve Küçük Dostluk Köprüsü, Ejderha ile Cesur Çocuk ve Düş Küresi ve Uçan Çocuklar bu yaşın sorularına doğrudan değer.
10-12 yaş: Arkadaşlıkta güven, sadakat ve farklı olana saygı daha önemli hale gelir. Kayıp Haritanın Şifresi ekip içinde rol paylaşmayı, Melis ve Ay Işığının Peşindeki Küçük Tilki ise her dostluğun aynı biçimde yaşanmadığını düşündürür.
Bu dönemler kesin sınırlar değildir; her çocuk kendi hızında ilerler. Çocuğunuz bir hikayeyi “çocukça” bulursa bir üst yaşa geçin, zor bulursa sesli anlatımla birlikte dinleyin.
7 günlük dostluk planı
- 1. gün: Kırlangıç Ela ile Karınca Minik. Evde birine küçük bir yardım yapın.
- 2. gün: Meraklı Tilki ve Orman Oyunu. Evin içine üç ipuçlu bir oyun kurun.
- 3. gün: Uçurtmaların Şarkısı. Bugün kimin üzgün olduğunu fark ettin?
- 4. gün: İlay ve Küçük Dostluk Köprüsü. “Merhaba, ben …” cümlesini prova edin.
- 5. gün: Ejderha ile Cesur Çocuk.
- 6. gün: Düş Küresi ve Uçan Çocuklar. Son tartışmanızı birlikte hatırlayın: nasıl çözülebilirdi?
- 7. gün: Büyük çocuklar için Kayıp Haritanın Şifresi veya Melis ve Ay Işığının Peşindeki Küçük Tilki.
Tartışma soruları
- İlay, Aras’ın yalnız oturduğunu görünce ne düşündü? Sen ilk adımı atmak için ne derdin?
- Köylüler Zümrüt’ten neden korkuyordu? Arda onları nasıl ikna etti?
- Can, Ada’nın üzüldüğünü nereden anladı? Sen bir arkadaşının üzgün olduğunu nasıl anlarsın?
- Kaptan Kıvrım küreyi neden aldı? Çocuklar ona kızmak yerine ne yaptı?
- Melis neden Alaz’a dokunmaya çalışmadı? Bu da bir dostluk mu?
Paylaşma ve empati üzerine okul öncesine yönelik bir seçki için okul öncesi değerler eğitimi hikayeleri yazısına da bakabilirsiniz.






